Therapeutische negativiteit

De stichting Made-life heeft een project bedacht dat ‘boekensteun’ heet. De bedoeling is om depressieve jongeren te steunen door ze geschikte boeken aan te bieden. Men doet een beroep op recensenten om met aanbevelingen te komen. Nu ben ik bang dat de meest essentiële boeken en schrijvers over het hoofd zullen worden gezien, namelijk de negatieve danwel cynische.

De overheid heeft mij officieel tot ‘psycholoog’ verklaard. Daarom wil ik mijn expertise gebruiken om de stichting Made-life te waarschuwen. Pas op voor ’toxische positiviteit’, en zorg andersom voor een flink aandeel cynisch/negatief repertoire in jullie therapeutische selectie. Ikzelf heb mijn puberteit en adolescentie doorstaan met hulp van Slauerhoff (“In Nederland wil ik niet leven, men moet er altijd naar iets streven. Maar niet een gezicht ranselen dat het knalt, alleen omdat die trek mij niet bevalt.”), Marcellus Emants (“Mijn vrouw is dood en al begraven”), en Bukowski (‘Ik voelde me graag slecht. Goed zijn kon iedereen, daar had je geen lef voor nodig”) .

Helende negativiteit: samen tegen de wereld

Tegenover ’toxische positiviteit’ (de neiging negativiteit te onderdrukken, door jezelf of anderen, en daarmee een groot deel van het bestaan van jezelf of de ander ontkennen en verbieden) staat wat mij betreft ‘helende negativiteit’.

Als lezer sluit je een bondgenootschap met de negatieve schrijver. Ik hoor critici al roepen dat niet vast te stellen is wie of wat dat is. Ik laat dat in het midden. Het is voldoende dat ik als puber mijn onvrede, boosheid en wanhoop bevestigd zag in het werk van de schrijver.

Achter Emants aanschuifelend bevond ik me in een salon, waarin een deftige oom de jonge afgestudeerde autoritair uitvraagt naar zijn toekomstplannen (die hij niet heeft, en ook niet wil). Ik zat aan boord van een jacht met hoeren van een rijke vent, die ze met mij bedrogen. Ik gooide een vervelende kerel van een tribune twintig meter naar beneden en poetste de plaat. Ik bezoop mezelf in het bed van mijn zoveelste vriendin. Wat een leven!

De samenleving veroorzaakt depressiviteit

De goedbedoelende stichting wil iets aan de 25 procent depressie onder jongeren doen. Dat is dweilen met de kraan open. Zorg dat de samenleving zelf verandert. Jongeren zitten veel te lang op school, waar ze worden afgericht als zeehondjes. Het tijdraam om werkelijk te ‘leven’ wordt steeds kleiner. De eerste 25 jaar beslaat een ‘goede opleiding’, zegge het halen van hoge cijfers en het voldoen aan de wensen van ouders en leraren. Daarna volgt die ellendige periode die ‘volwassenheid’ heet, waarin men ‘succes’ moet nastreven, ook zo’n 25 jaar. Mocht je dat window of opportunity missen, of je arbeidscontract verliezen, dan ga je via een soort van niemandsland (tussen de 50 en 67) naar de AOW.

Enkel degenen die zich aan de ratrace weten te onttrekken zullen gelukkig worden. De jeugddepressiviteit is het gevolg van overaanpassing, een africhting die van jongeren hondjes maakt die achter een weggegooide bal aanrennen, terwijl ze zelf niet snappen waarom ze dat doen.

Ontgiften met tegengif

Zolang de maatschappij de jongere nog doodknijpt, is het beste medicijn tegen collectieve depressie de negatie van al die sociaalwenselijke vergiftiging. En die negatie is goede negatieve literatuur. Ik raad de jongeling de volgende schrijvers aan: J.J. Slauerhoff, B. Traven, Marcellus Emants, Ferdinand Celine, Charles Bukowski, Bret Easton Ellis. Iedereen kan z’n eigen schrijvers natuurlijk toevoegen. Op sleeptouw genomen worden door een woedende schrijver die tegen de beknellende samenleving vecht, dat is echte ‘boekensteun’.