Schrijven zonder ‘erg’

Ik ben verslaggever geweest van een lokale Amsterdamse krant. Een lokale krant? Gewoon een huis-aan-huisblad dus. ‘Lokale Amsterdamse krant’ klinkt alleen wat deftiger. Toen ik er terechtkwam was mijn eigenlijke doel Het Parool, dat in hetzelfde gebouw op een andere etage de redactie had. Maar ik heb veel geleerd bij het huis-aan-huisblad, zelfs over fictieschrijven.

In mijn eerste week kreeg ik van de chef te horen dat Het Parool nooit journalisten aannam die bij onze krant hadden gewerkt. Je was dan ‘besmet’. Mijn werk bleek echter een uitdaging. Een van de moeilijke dingen was het schrijven van ‘spraakmakende’ artikelen over onderwerpen die volslagen oninteressant lijken. Het is makkelijker een opening (het eerste artikel van de krant) te maken over de val van het kabinet, dan een pakkend artikel over de nieuwe bushokjes op het Eikenplein. Hoe laat je de lezer ervaren dat die bushokjes de prachtige oplossing vormen voor een lang woekerend probleem? Zoiets vereist het uiterste van de vliegende reporter.

Met fictioneel schrijven is iets soortgelijks aan de hand. Veel romans hebben oorlog als handelingsdecor. Dat is al een zwaktebod. Schrijf een knallende opening waarin een Duitse soldaat een 12-jarig jongetje aftuigt met een riem. Wat erg, denkt de lezer. Verontwaardigd slaat die begerig de pagina om. Hoe zal dit onrecht weer goed komen?

Het kan nog sterker, dacht een andere schrijver. Op zijn eerste pagina laat hij een 11-jarige kindsoldaat zijn eigen moeder door het hoofd schieten. Het ‘erg’ druipt er vanaf als het traantje uit het oog van het zigeunerjongetje.

Gelukkig zijn er genoeg schrijvers die het zonder banale onderstreping van het afschuwelijke kunnen. Om er een paar te noemen: Carmiggelt, Nescio, Maarten Biesheuvel, F.B. Hotz of C.C.S. Crone. Deze laatste maakte zich onsterfelijk met slechts één verhalenbundel: De schuiftrompet. Crone wist van het kleine dagelijkse leven iets groots te maken. Dat kunnen alleen grote schrijvers.