Bij het honderdjarig jubileum van B. Traven

Precies honderd jaar geleden, in 1926, publiceerde B. Traven Het dodenschip. Niemand wist wie hij was, ook de uitgever niet, die met de schrijver communiceerde via een brievenbus in Mexico. Traven werd vervolgens beroemd. Van zijn romans werden miljoenen exemplaren verkocht. Maar inmiddels lijkt hij vergeten.

Nog altijd is Travens identiteit omgeven met raadsels, al wordt aangenomen dat achter het pseudoniem Traven de Duitse anarchist Ret Marut schuil gaat.

Ik las Het dodenschip voor het eerst op mijn zeventiende. In de bibliotheek stond het boek toen nog gewoon in de schappen, terwijl het nu in de meeste filialen uit de kelder gehaald moet worden, of helemaal niet meer voorhanden is.

Na Het dodenschip las ik De schat in de Sierra Madre en was geschokt. Traven voert een hoofdpersoon op, Dobs, die na verloop van tijd een verschrikkelijke klootzak blijkt te zijn. Je identificeert je aanvankelijk met Dobs, en zijn armoedige ellende, maar die blijkt hij vooral aan zichzelf te danken te hebben. Het goud dat hij samen met zijn compagnons vindt maakt het monster in hem los. Hij brengt zijn compagnon om het leven, waarna hij zelf door bandieten met een machete onthoofd wordt. Het stofgoud in de zadeltassen van zijn ezels verwaait vervolgens.

De schat in de Sierra Madre, dat in 1927 verscheen, is waarschijnlijk het beroemdste werk van Traven. Het werd in 1948 verfilmd met Humphrey Bogart in de hoofdrol. Bogart schijnt zelf om de rol verzocht te hebben, omdat hij genoeg had van de heldenrollen met hoed en regenjas.

Wordt Traven nog gelezen?

Ik heb de indruk dat Traven nauwelijks meer gelezen wordt. Traven (Marut) was een anarchist die het grootkapitaal bekritiseerde. Dat resoneerde sterk in de vijftiger tot en met de tachtiger jaren. Vervolgens kwam het yuppendom en de internetbubbels. Het wachten is op een nieuwe Traven die beroemd wordt door de surveillance samenleving en het technofeodalisme te bekriseren, en misschien is die er al, maar enkel nog niet zo beroemd als ooit Traven.

Ik heb in ieder geval mijn best gedaan. Geïnspireerd door Traven schreef ik mijn eigen Het dodenschip. Dit keer niet over arme sloebers, maar over decadente rijken die een cruise maken, en zo ook veranderen in levende doden, net als bij Traven.

De gelijknamige film uit 1959 met schitterende filmmuziek is gratis te bekijken.

https://archive.org/details/das-totenschiff-mit-untertitel.-arte